THUAKGIMNA/HAKSATNA TOH KISAI A BIBLE’ NGAIHDAN

 

THUAKGIMNA/HAKSATNA TOH KISAI A BIBLE’ NGAIHDAN

(THE CONCEPT OF SUFFERING IN THE BIBLE)

 

THUMAPI (Introduction)

Thuakgimna/haksatna (suffering) i chih pen Kristian sahkhua zui te kia’ buaipih ahikei a, leitung bup a mihing om tengteng leh sahkho om tengteng in le a buaipih mahmah uh thil ahi. Khovel kipat chiil, hun sawtpek a kipan in Kristian te’n haksatna toh kisai in gindan khat ana nei ua, huai tuh haksatna i tuahte pen ‘‘khelhna ziak’’ ahi chih ahi. Eimah mimal khelhna (personal sin) hiam ahihkei leh i beh-leh-phung a khelhna ana pai sawnsawn (generational sin/Adam’s sin) om te khawng ana kingoh tangpi a, thil hihkhelh neilou pi in haksatna tuak mawkmawklou ding ahi chih ngaihdan ana om hi. Huaiziak in ‘‘mihing in ituhgah mah at ihi’’ (retribution) chih ngaihdan ana om hi. Huai bang ngaihsutna leh lung-gelna toh mite’n khovel a et chiang un, atak a thiltung, "Mi diktat leh mihoih te dikloutak a athuakna uleh mi hoihlou leh mi gilou te’n nopsatak leh lamzangtak a hinkhua azatna uh" hon mu ua, huaichiang in a ngaihsutna utoh kibang salou leh dik satheilou ahih man un Pathian, thilbangkim hihthei, hoih leh adik a vaihawm, om taktak mah hiam? (Theodicy)  chi’n dotna nasatak bawl uhi. Hiai bang dinmun lungsim a koih kom in bangziaktak a tua bang haksatna te mihing in tuak a, huchibang haksatna te’n bang tup nei hipeuhmah uhiam chih te Bible pansan in I ensuk ding a, I tung a haksatna hong tungte pen I thilhihkhelh ziak (sin) chouh hitaktak mah ahi hia ahih kei leh aziak dang le om hia chihte Bible pansan in houlim khom leng chi ihi.

 

THUAKGIMNA/HAKSATNA I CHIH BANG HI HIAM? (Meaning of suffering)

Mihing, leitung a piangkhe na nana tuh haksatna/lunggimna chituamtuam thuakkha lou ki omlou a, I haksatna thuak dan hong kilamdang zel chihmanthu ahi lel hi. Huaiziak tak mah in aneu-alian, atek-akhang in atheih thil ahi a thil thak ahih louh ziak mah in gendan/ngaihdan tuamtuam mimal in kinei tek hi. Bible siam te’n le haksatna toh kisai gendan tuamtuam ana nei ahih man un Theological Dictionary bangzah hiam apan in ngaihdan bangzah hiam ilakhawm ding hi.

Evangelical Biblical Theology of Dictionary in thuakgimna/haksatna I chih pen ‘‘Taksa mahmah a haksatna/natna thuakna leh lungtang leh lungsim lam a haksatna nasatak thuakna ahi’’ ana chi hi. 

The Westminster Dictionary of Theology in hichi’n ana gen hi "Ana thuakna bang, lungkham mangbatna bang ahih keileh liamna baina tuahna bang ahi hi. Pathianthu toh kisai zilnalam ah (Theology), haksatna I chih pen Pathian tatkhiatna (redemption) leh a itna dai ngeilou (sustaining love) leh Pathian phalna huangsung a thiltung hidan a gen leh muh in a om hi.  Haksatna khenkhat te pen thilhoihlou/ thilsual toh kimekmat hi; phulouh haksatna ituahte pen ginna toh kithuak ngitnget hi.’’ ana chi hi.

Global dictionary of theology in hichin ana hilhchian hi "Haksatna i chih pen khovel a mi om tengteng’ tuah khak ahi a, aneu- alian, anam-azat, dinmun tuamtuam neite leh sahkho tuamtuam omte ding a deih huailou thil ahi.”

A tung a hilhchetna tuamtuam kigen te apan a aki theihtheih tuh,  thuakgimna/haksatna I chih pen taksalam leh lungsim ngaihtuahnalam hiam ahih kei leh anih a thuakna bang ahi a, huaiban ah haksatna I chihpen khentuam omlou a chi-leh-nam, sahkhua leh dinmun tuamtuam neite tung a tung ahi chih ahi.

3. THUAKGIMNA/HAKSATNA MIHING IN ATUAHNA ZIAK. (Causes of Suffering)

Mi hoihlou hi a i theih kuahiam khat in buaina leh haksatna atuah chiang in, ahi di mawng in kikoih thei a, ahih hang in hihkhelh neilou a i theih mi khat in haksatna leh buaina namenlou hon tuah leh theihsiam haksa kisa a, lungsim hon buaisak zou mahmah hi. Hiai ziaktak in kum sawtpi paitasa apan, adiak in tumlam gam (western countries) te lak ah ‘‘theodicy’’ kichi, ‘‘adik a vaihawm leh ahoih Pathian om taktak ahih leh bangziak a dikloutak a mi diktat te’n haksatna leh buaina tuak ua  bang ziak a mi hoihlou te’n nuamsa uh hiam?’’ Chih dotna leh ngaihdan ana tam mahmah hi. Huaiziak in, haksatna I chih pen mihing te ngaihtuah dan a pai hitaktak mah hia? Ahihkeileh aziakdang om hia chih te Bible pansan a en ding ihi uhi. Haksatna mihing in atuahna ziak leh asan toh kisai Bible Scholars te’n chi tuamtuam ana gelh ua, huai lak ah khenkhat in chinih (two) bang, khenkhat in chi-li (four) bang in ana gelh uhi. A theih baihsam na din hiai ah chi-li 4 in I khen ding.

3.1 Thuakgimna leh Haksatna tuh khelhna ziak a hong tung ahi. (Suffering is the result of sin).

Bible in haksatna toh kisai zuihdan khat nei in ana gelh lou a, ana helhtuah hi, huaiziak tak in ngentel tak a suilou te a din theih hak mahmah hong suak hi. Haksatna/thuakgimna hong kipatna bulpi Bible in tangtak a agen chetlouh hang in Genesis bung 3 leh Romte bung 8 ah  numei in nau  aneih chiang a haksatna thuak hong kipatdan kigen a, huaiban ah mihing te engtatna/lehtatna kigen hi. Mi masa Adam leh Evi thumanlouh ziak in Pathian thangpaihna leitung ah gamsa, leitung ah hongtung a, Pathian in numei nau neih haksatna a khansak kia hilou in pasal kiang ah “Na damsung teng gimtak a nna sem in lei’ gah na neta ding hi” ana chi hi. Tua ahihman in gimthuakna leh haksatna i chih Genesis bung 3 a mihing te pukna ziak ahi chih ngaihdan hong piangkhia hi. Thukhunlui lam ah ensuk zek laile, Levitikas 26 na ah Pathian in Israel te kiang ah a thuman uleh vualzawlna, galmuanna leh kituahna ana chiam a, a thuman kei uleh gawtna ana chiam hi. Sinai tang a Pathian in Israel te toh thukhun a bawl lai in leng Deuteronomy 28-29 ah Israel te a thuman uleh vualzawl ding a a thuman kei uleh gawt ding ahihdan ana gen nawn hi. Huaikia le hilou in 1Kings leh 2Kings te ah Israel te’ thuman louhna ziak a Samaria leh Jurusalem suksiat a om ahihdan chiangtak in kimu thei hi. Hiai tengteng in thuakgimna leh haksatna pen mihing thil hihkhelh ziak a hong om ahihdan chian mahmah hi. Huai ahih ziak in, hiai bang ngaihdan omna nuai ah haksatna te pen mihing thil thil bawlkhelh ziak hiam ahih kei leh mihing khelhna ziak a Pathian gawtna ahi chih theih hi. A tung a igen theilte apan thuakgimna leh haksatna te pen mihing hihkhelh ziak kia dan in kilang mah leh Paunakte 12:23, Eklijiasti 3:17; 4:1 te khawng ah midiktat te thuakna ana kigelh leuleu a, huaiban ah Job hinkhua apan in midik te nangawn in le haksatna tuak uh ahihdan haih vual louh in thiehtheih zel hi.

Huai ahih ziak in hiai bang ngaihdan apan aki theihthei khat tuh, mimal leh gam-leh-nam in haksatna atuahna ziak tuh khelhna ziak ahi chih a muhtheih hi. Hiai khelhna pen Adam leh Eve ziak le hithei a, ei mimal/nam’ khelhna ziak le a hithei hi.

 

 

3.2 Thuakgimna/ haksatna I chih pen mihing te toh siamkhop/ mihingte tuah dimah a kibawl ahi.  (Suffering is a part of creation).

Haksatna koi apan hong kipan hiam chih theihchet theih hikei mahleh a om lam bel kithei chian mahmah hi. Laisiangthou siam tamtak te’n haksatna pen mihing kisiam tung apan a om, mihing te’ khelhna ziak a hong om hi sese lou dan in gen ua, hon bawlpa hon bawldan ahi chih ngaihdan nei uhi. Douglas John Hall in a laigelh "God and Human Suffering" ah haksatna chi-li (4) in khen diudeu hi (Adam leh Eve te khelhna a apukma un), huaite tuh : Khattang kisakna (loneliness), bukimlouhna (limitations), Khemna (temptations)  leh lauhna (anxiety) chihte ahi uhi. Aman agenzomzelna ah Adam in panpih di numei a kisapna in a khattang (loneliness) hihna langsak a, sia-leh-pha theihna singkung in mihing te’ bukimlouhna (limitations) langsak a, khemna /ze-et na (temptations) in a hoih leh hoih lou om ahihdan hon latsak ban ah Eve khem zoh a a omna in mihing te’n lauhna (anxiety) nei ahihdan hon lak nawn hi chi hi. Hiai toh kisai lungsim a koih kom in Wendy Farley in "Nat-leh-sat/ haksatna tuh khelhna ziak leh khovel a kisiatgawp tak ziak ahi khelkhel kei" chi in ana gen hi. Hiai bang gindan pom Laisianghtou siam te’n bel, mihing puksiatma in thilsiamte hoih mah ahihdan nial vual ahi kei chi ua, himah leh mihing te taksa kibawldan himhim et inle na sathei dia bawl mah ihi ana chi leuleu uhi. Tuaziak mah in William in "Mihingte taksa kisiamdan himhim et in leng na sa thei dia bawl ahihdan chiang huntawk hi. Huaiziak in ah, haksatna khenkhat te pen mihing pukma a om, thilsiam te toh siam khop ahi chih theih hi. Ahih hang in I pilvanna mahmah ding utuh, mihing te puksiatma in hiaibang haksatnate pen mihingte puksiat khit a haksatna akigendan toh kibang lou hi. " ana chi hi.

Huai ahih ziak in, hiai bang ngaihdan in agen nop pipen tuh, haksatnate pen khelh na ziak a honglut ahi sese kei a, mihingte toh siamkhop ahih ziak in leh mihing te’ taksa pianzia mahmah le haksatna thuakthei dimah a siam ahih ziak in mihing in haksatnate leh thuakgimnate kithuak hilel ahi chi hi.  

3.3. Thuakgimna/haksatna I chih pen ki nuaisiahna gah ahi. (Suffering is the result of oppression).

Bible sung mun tuamtuam i et chiang in khehna ziak hi sese lou, nuaisiahna ziak bang kineksiantna ziak bang leh ki thaangbawlna ziak bang a haksatna hong om ahihdan muhtheih in om hi. Abel thah a aomna bang, tangval Joseph gawt leh atung a thil deih huailou atunna bang leh Israel tate’n Aigupta a gim athuakna te uh I et chiang in amau khelhna ziak hi sese lou, midang’ khelna/hoihlouhna ziak ahih chih kimu thei hi.

Huai ahih ziak in hiaibang ngaihdan a pan akitheithei nawn tuh, haksatna te pen eima mimal khelhna ziak khelkhel ahi kei a, I hinpih mihingte’ hoihlouh ziak leh khel ziak zong ahi thei hi chih muhtheih in om hi.

3.4. Thuakgimna/ haksatna I chih pen a theih hak mahmah a lamdang thil ahi. (Suffering is a mystery)

Mihingte hinkhua a buaina, haksatna leh natna hong tung te bangtan hiam ah aziak ding theihsiam theihna om mahleh hun tamzaw tham ah theihsiam haksa leh lung ap huaipi ahi a, ‘hiaiziak/huaiziak chet eive’ chia thukhiatna bawl theihlouh thil tampi om hi. Aziak asan theih but huailou haksatna te pen hunbi/kho omdan in a puak khiat thil te hi tangpi deuh hi. Huaite tuh tuichiim bang, ziinling bang, menchim leh natna hii chi tuamtuam mihing te’ adia sihna tan tunhial te bang ahi uhi; hiai te’n mihing te a dia bang thilhoih hontun uhiam chih theih ding vang mahmah hi. Aziak asan theihlouh haksatna toh kisai Bible in le ana ki theih mohbawl tuanlou hi. Job laibu I et leh Pathian leh mihing’ mitmuh a thil hih khial lou Job thuakna kimuthei hi (Job1:1). Job in haksatna a thuak na ziak Pathian ana dong mahleh bung 38-41 ah Pathian hong paukhiat tak in dai dide in om mai hi. Job dotna chet pen Pathian in dawngkei mah leh Job haksatna thuak pen Satan ngoh tuanlou a huai nak sang in alawm thumte hehsan zosop hi, amau Pathian toh kisai diklou tak a agen ziak un; huai tuh, Pathian in Job a khelhna ziak a agawt ahi chih (Job 42: 7).  Hiai in ahon hilhnop tuh, mihing in haksatna a tuah pen Pathian in aziak asan nei ahi chih ahi a ahih hang in aziak/asan mihing’ suikhiat zoh vual ding ahi kei chih ahi leuleu hi.

Haksatna hon tungsak thil tuamtuam: zinliing te bang, tuichim te bang leh natna lauhuai taktak te misiam te’n aziak, asan ding bangtan hiam gentheihna chiang neimahle uh bangziak a hongtung a? Bang tup nei a, bang thilhoih hon tunkha hipeuhmah uhiam? Chihte mihing ngaihtuahna in thutawp a bawltheih ngeilouh ding thilte ahi hi.

A tung a kipia haksatna hong tun na ziak chi 4 te apan aki thei thei khat tuh, mihing in haksatna ituahna ziak thil chikhat (mahna khelhna ziak) chouh ahi kei a aziak ding dang le om ahi chih ahi. Khat veivei chiang in mihing te’ siatgawpna ziak bang ahi a, hun dang ah mahni khelhna ziak bang ahi a, hun tampi ah aziak ding theihtel haksa mahmah hi

4. THUAKGIMNA/ HAKSATNA IN A TUP TE. (Pupose of suffering)

Haksatna mihing tung a atunna ziak bangzah hiam I en khinta ua, tun ah haksatna in bang tup nei hipeuhmah hiam chih ensuk nawnle chi ihi. Khristian tamtak te gindan in tuh haksatna pen I thilhih te leh I nasep te’ ziak a hong tung ahi (retributive) achi ua, huaban ah Pathian in hon thununna (discipline) ahihkei leh I thil hih hoihlouh omte hon hilh utna ziak bang a hon tunsak/thuaksak ahi achi tangpi uhi. Hichibang ngaihdan in bangtan hiam ah dikna chiang nei mah leh hiai bang ngaihdan (retributive concept) a kizat theih louhna Bible ah tamtak muh theih in om veve hi. Huai ahih ziak in Bible siamte’n haksatna in atup leh ngim hidia a gintak te uh chi thum I ensuk ding hi.

 

4.1 I Tuhgah mah hon atsak. (Retributive)

I Tuhgah mah at i chih chiang in thilhoih ihih chiang in thilhoih mah in hon zui a, thil hoihlou I hih chiang in thil hoihlou mah in honzui chihna ahi hi. "Haksatna I chih pen mihing’ thil hihkhelh ziak a Pathian in mihing te a gawtna ahi" chih gindan Khristian tamtak te’n nei ua, khovel a sahkho tamzaw te gindan leh pomdan leng ahi bok hi. Hiai bang ngaihdan (Khelhna gah mah thuak I hi) nidang lai chouh hilou, tulai nasan a leng I muh theih pen Thukhun lui a hong kipan hi ding in mi tamtak in gintakna nei uhi. Deuteronomy a dan kigelh te, "mit sik in mit", "ha sik in ha" chih te bang, huaizoh chiang in zawlnei laibu te ah "Israel te Pathian in a khelhna ziak ua gawt di ahihdan" zawlnei te’n a puanzakna uapan khawng in leng hiai bang ngaihdan muh theih in om hi. Huai ahih ziak in Judate nangawn in le " Pathian pen adik a gamtang Pathian ahih man in, michih in a thihih bangbang kipahman sang hilel ahi; thil hoihlou hih in tuh gawtna leh haksatna a tuak teitei" chih ngaihdan ana nei tinten uhi. Bible sung I et nawn chiang in hichibang a Pathian gamtatna muh theih ding tampi om veve hi. Adam leh Eve a thumanlouh ziak un leitung leh ganhing te hamsiat in om ua (Genesis 3), Noah hunlai a mite a khelhna ziak ua gawt ahi ua (Genesis 6:13) huai kawmkal ah Noah leh a innkuan te pen thumanna ziak a suakta ahi nawn uhi. Huaiban ah, Pathian in Israel te toh thukhun (Covenant) a bawl peuhmah chiang a akimuthei khat tuh "thumanna in vualzawlna tun ding a, thu manlouhna in hamsiatna leh gawtna tun ding hi." chih ahi. Hiai bang ngiahdan pen Mosi danlaibu (Pentateuch) te sung ah tamtak muhtheih hi. Exodus 20:1-21 ah thupiaksawm te Mosi tungtawn a Pathian in apiak lai in, "Ka thupiak te naman ua ka thukhun te na zuih uleh nam teng teng lak ah ka nam te hi ding in kon bawl ding" achih ban ah,  Exodus 20:22-23 ah Pathian in "kei chouh chouh non biak ua milim na biak kei uleh kon vualzawl ding" ana chi hi. Huaikia le hilou in Leviticus 17-26 bungkal sung ah Pathian in Israel te om didan, siampu te om didan, vuazawlna a tan te utoh kisai a thil ahih didan uh, khohun (seasons) tuamtuam te leh nopbawlna(festival) tuamtuam te zat didan, thumanna ziak a kipahman leh thumanlouhna ziak a gawtna chih te ana gen a, hiaiten tuh, mihing in ituh gah mah ki at tek ahi chih ngaihdan hon pia hi.  Hiai bang ngaihdan (Retribution) pen Mosi dan laibu te khit, khang thubu te ah nasa tak in kigen zihzeh nawn hi. Huailak a Bible tang tallang deuhte ahih uleh, 1Kings 16: 17-19; Exodus 20: 5; Joshua 7:24-26; 1Kings 21:29; Jeremiah 31:29; Ezekiel 18:2 te ahi uhi. Hiai Bibile bung leh tang kipia te lak ah Kumpipa te’ ziak a mipi te’n a thuak khakna uh bang, naupang te’n a nu-leh-pa te ziak a athuakna uh bang leh zi te’n a pasal te uh ziak a athuakna te uh muh theih in om hi. Huaiban ah Bible a laigelh dang, zawlnei laibu te leh Psalm leh Proverbs khawng ah khelhna ziak a Israel te thuak gimna leh namdang te thuak gimna ana kigelh a, huai lehlam daih ah mikhial te’ nopsakna leh mi diktat te’ thuakgimna ana kigelh nawn leuleu zel hi. Thukhun thak lam I et nawn chiang in hiai bang ngaihdan (Retribution) piangsak theih ding bangzah hiam muh in om veve hi. Matthew 12: 38-45; Luke 11: 29-32 te ah Jesu’n Israel te kiang ah, Pathian Lalgam a nawlkhin ziak ua Pathian thang paihna atung ua hong tung ding ahih dan leh, Jesu leh Pathian mi te a pom nuamlouh ziak ua thukhenna maituah ding uh ahih dan ana gen hi. (Matthew 11:20-24; Luke 10: 13-15).

Huai bang teng haih vuallouh a om ahih man in, mi khat in “haksatna I tung a hong tung te pen I khelh khak ziak ahi, thil na hih khial, kisik inla thil hoih hih in hon chihna ahi” achih leh a diklou pumlum kei a, ahih hang in hoihtak a ngaihtuah kawm a agen ding ahi hi. Aziak ahih leh I Bible ah hichibang ngaihdan kia kigelh lou a, akhial lou te thuak na le kigelh ahih ziak in.

 

 

 

4.2. Pathian in hilhnuam hon neih ziak leh midang te’ adia sinlai hon hihsak nuam ziak. (Educative and Exemplary).

I Bible ah Pathian in mikhat thil a sinsak nuam ziak hiam ahih kei leh midang a ding a sinlai a piak nuam ziak a minu/mipa tung a haksatna a tunsak lam le muh theih in om hi. "Pa’n a ta ahoih nang in a sawi nak " chih ngaihdan nidang lai te’n ana nei ua, ana pomkip mahmah uhi. Proverbs 3:11-12 in, “Ka tapa Toupa hon sawina musit ken la, hon thuhilhna ngeingaihlou sam ken, Pa’n a it tak a tapa a sawi bang in Pathian in a ittakte a sawinak ngal”  ana chi hi. Hiai Bible tang in agen nop pipen khat ahih leh thununna leh sawinate lamdik zui ding a kihilhna khat ahi chih ahi a thil hih khelhna ziak hi sese lou in, a hoihzaw kideihsakna ziak, a sangzaw hong tung un chihna ziak ahidan theih theih in om hi. Hichibang hinkhua Joseph hinkhua ah chiangtak in muhtheih hi. Joesph sanggam te’n suak (slave) bang in a naupa uh Joseph zuak ua, chiangtak a et in a U te’n a damsung a Egypt a suak-leh-sal hiding a azuak khiat uh ahih dan muhtheih in om hi. Hichi bang a tuam bawlna leh deihlouh ziak a zuak khiat ahih theihna ding in Joseph in a ute’ tung ah hihkhelh neilou a, huainak sang in a lungtang ah Pathian in deihna nei hiding ahi chih gintakna nei zawsop hi. Hiai bang ngaihtuahna aniehdan aki theihtheihna tuh, "Nou kei a ding in asia gel himah le uchin, Pathian in ahoih ding in hon hihsak hi, tuni a mi tamtak a humbit bang a, mi tampi humbit tu kahih theihna ding in." (Genesis 45:5-7) chia a unau te tung a agenna apan in muhtheih hi. Hichibang hinkhua pen Pathian in Abraham kiang ah "na ta hon lan in" achih na apan in le muhtheih a, Job hinkhua bang leh Daniel, sakeibaknei omna sung a aki paihlut na bang ah muh theih hi. Ginna akigenkhakna khempeuh ah Abraham pen etton ding in kigen tangpi a, haksatna mun a ginna akigen khak peuhmah chiang in Job ginna ki gen mangmoh a huai ban ah Christian ginglou mite lak a om te’n ginna lam a a etton ding un Daniel kigen tangpi hi.

Atung a igen Bible a thil tung te a pat chiangtaka imuh theih nawnkhat tuh, haksatna I atup I tuhgah mah hon atsak ahi tektek khol kei a, khenkhat te sinlai hon sinsak ding bang leh gingtu dang te adia etton ihihtheihna ding bang a hong tung ahi chih hon musak hi.

 

 

 

4.3. Midangte thuak sik a thuakna leh hotkhiatna/hotdamna ding. (Vicarious and redemptive)

Haksatna in atup dang ahih leh hot khiatna/hotdamna (redemption) ahih ban ah mikhat in midang khat a ding a thuakna, huai tuh a khial pen in khial kahi chih aki theihna ding a amah hilou, midang khat in ama sik a athuaksakna ahi hi. Hiai bang gindan pen, zawlneite’n (Prophets) Israel nam te’ sik a athuak na uah muh masakpen in om hi. Mosi in Israel nam te toh haksatna thuak khawm a, Israel te’ helna pen ama puakgik bang a ngai in thuak ngitnget hi (Numbers 11:1-15). Israel te ginom louhna amau lak mah ah alah nuam ziak in Pathian in zawlnei Hosea kizuak te khat toh kiteng ding in thu pe mawk hi, a ginom pen amah hina pi, a thuaktu in pang hi (Hosea 1-3). Hichibang haksatna, midangte ziak a thuakna, zawlnei dang te, Isaiah, Ezekiel leh Jeremiah te’n le nasatak in ana tuak uhi. Hotkhiatna ding a thuakna toh kisai Jesu Khris ah chiangtak in muh theih a, amah mah in asihna pen midangte ziak leh midangte hotdam a aom theihna ding ua hichibang sihna tun hial haksatna hong thuak ahihdan ana gen hi. Christian te’n Jesu ziak a haksatna a thuak u toh kisai in Geofffrey in hichi in ana gen hi, "haksatna te tangthupha (gospel) vang a ituah chiang in Pathian in honpomna bang a ngaih ding ahi, Jesu Khris thuakna koppih te’n a thupina le kop pih ahih man un (Rom 8:17; 2 Corinthians 4:17). Romans 12:19-21 in bang gen hiam I chih leh, Christian te asampa Jesu toh thuak khawm ding a sap ahi ua, kuhkal tak a thuak kinken a, ahoihlou nangawn hoihlou a thuklou ding a thupiak te ahi uhi," ana chi hi.  Huai ahihziak in, hiai toh kisai ah, haksatna pen khelhna ziak a gawtna ahi sese kei a, midang khat thuaksik din thuakna leh hotdamna ding bang ahi thei hi. Jesu Khrist nungzuih ziak a le haksatna thuak theih ahi a, apoimohna aom ziak a haksatna kituak zong ahi thei hi.

 

 5. Thukhitna (Conclusion)

Mihingte I khelna ziak liu liau hiam thil I khelh ziak a thuak ahi chih ngaihdan chouh Bible ah kigelh lou hi. Bangziak a haksatna hong tung a, bang tup nei hi peuhmah ding hiam chih I etna ah mihing te ngaihtuahna khel ah Pathian in haksatna I tuahte tung tawn in thil deih nei ahi chih athieh theih hi. Jesu Christ hong sihna pen mikhial te’n thil hoih a hih thak nawn ziak uh ahi zenzen kei a, Pathian in hon itna ziak a kilemnawna ding lam hon bawlsak utna ziak ahizaw hi.  Mihing te Pahian mitmuh a chingzoulou sa ihih ziak un, I khelhna ziak ua ithuak khak uleh leng athuaktak mah ihi uhi. I thuak tak ihih lai ale hon thuak sak louh eite hon it Jesu Christ om ahihman in amah ibelh tentun ding uh ahi hi. Haksatna, buaina leh lungkhamnate I tung a hong tunna ziak I theih leh Pathian kiang ah ngaihdam ngen kawm in a diklou omte I bawldik ding a, midang te’n haksatna a tuah hun un gal et mailou leh mohsa mailou in I panpih ding a, I thuakgimna ziak leh asan ding I theihlouh hun inle I ginna khahsuah mailou in eite a ding a hong thuak I hoihna ding deih, eite hon it Jesu kiang ah kitu lut zeel ni.



Gelhtu: Liansuanthang H

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LAIBU ET TE (BIBLIOGRAPHY)

 

Bromiley Geoffrey W., Suffering, The International Standard Bible Encyclopedia Michigan:

William B. Eerdmans Publishing Company, 1988.

Davile Martin, Grass Tim, Holmes Stephen R., McDowell John and Noble T.A., Suffering,

New Dictionary of Theology, Illinois: Inter Varsity Press, 2016.

Dyrness William A. and Veli-Matti Karkkainen, Suffering, Global Dictionary of Theology.

England: Inter-Varsity Press, 2008.

Elwell Walter A., Suffering, Evangelical Dictionary of Biblical Theology, Michigan; Baker

Books, 1996.

Ferguson Sinclair B. and Wright David F., Suffering, New Dictionary of Theology, England:

Inter Varsity Press, 1998.

McKim Donald K. , Suffering, The Westminster Dictionary of Theological Terms, Kentucky:

Westminster John Knox Press, 2014.

Richmond Kent D., Preaching to sufferers: God and the problem of pain, (Nashville:

Abingdon press, 1988.

Rosner T. D. Alexander Brian S., Suffering, New Dictionary of Biblical Theology, England:

Inter Varsity Press, 2000.

Post a Comment

0 Comments