Church marriage biblical
mah hia? If so, a Bible verse toh non hilhchian thei diam? If not, bang ziaka
saptuam in kitenna toh kisai a dan bawl ahia?
Ceremony
(lop dan) practice toh kisai Lai Siangthou in hih dingin sinsakna hon pia kei
hi. Himahleh, church marriage akihihna ziak tuamtuamte:
1.
Marriage
is an act of God- Kitenna tuh mihingte bawlkhiak ahikei a,
Pathian bawlkhiak divine order, aman anamkip (ordained), phuhkhiak (instituted)
leh a thupiak (command) ahi. Jesu’n
Matt 19:4-6 ah, Pathian in Genesis a kitenna pasal leh numei ahih ding chih
confirmation ana bawlthak hi. Ephesus 5:31 “Huaijiakin pasal in a nu-lei pa paisan in a ji a len
chinten dinga, huan, a nih un sa pumkhat a hong hita ding uh” tuh
Gen 2:24 a ki quoted thak ahi. Matt 19:6, “Pathian
gawmsa mihing in khen kei hen.”
2. Marriage is religiously established- Khristian
kitenna tuh sahkhua vanzat (religious element) a tel hi. Thaunilh pastor in Lai
Siangthou pansan in; Pa, Tapa leh Kha Siangthou theihpihna min toh agawm hi.
Huaiziakin, sahkhua vai a tel ziakin saptuam vai a kisai ahi. Mal 2:14, “Toupa theihpihpa” leh Matt 19:6, “Pathian gawmsa mihing in khen kei hen” in
mihingte’n Pathian gawmsa khen theihna thuneihna neilou i hihdan hon sinsak hi.
Pathian in saptuamte, gingtu hinkhua leh mangthangte matna lam ah mohpuakna
liantak apia hi. Ban ah, saptuam a pastor leh mipite theihpihna a kitenna in zi
leh pasal hinkhua ah saptuam in khalam leh salam khanna dinga mohpuakna liantak
nei chih a ensak hi. Kitenna ah Pathian a theihpihtu ahi a, Jesu tuh the third partner ahi. Jesu’n
kitenna a mun a neihlouh chiangin Khristian innkuan kituak leh nuamsa a om
theikei hi. Saptuam vai a kitenna tuh tate a dingin khalam khanna dinga khuam
poimohtak ahih banah, Pathian a gingtu muanhuai khat ka hi chih leng a ensak
hi. Phetlou in, khalam a tate etton dinga kalbi masa leh poimohtak ahi. Huaiziakin,
saptuam in Lai Siangthou pansan a kitenna a sai tuh Khristian innkuan hoihtak
bawlna dinga foundation ahi.
3. Marriage is a sacred covenant, not a
civil contract- Khristian kitenna tuh omden dinga (permanent), dan phalna dungzui a mipi
mai a kichiamna leh thukhun siangthou ahi (public
legal commitment or sacred official covenant). Malaki 2:14, “Na tuailai ji,
lepchiahtaka na bawl, na kithuahpihnu hiin, na thukhun ji hinapi in, amah
leh nang kikalah TOUPA theihpihpa a hihkhit tak jiakin.” Hebrews 13:5, “Mi
tengteng lak ah kitenna pahtawi in awm henla, lupna leng hihbuah louh in awm
hen.” Tulai western gam a celebrity
te contract marriage, kha or kum bang zah lel hiam kiteng dinga contract a sign
uh toh a kibang kei hi.
Moupuan
leh Vanken:
Moupuan leh vanken chihte
Lai Siangthou ah na hih teitei ding uh ahi chih muh ding a om kei hi. Matt
22:1-14 ah Jesu’n kitenna annkuang luina gentehna ah mou puan ana kamteh a, ban
ah Jews te’n pasal neite gift piak tradition in ana nei uhi. Himahleh, a context
et in cultural practice ahi. Phetlou in, India ah dowry system tunitan in South India a Khristian te lak ah nasatak in
a zui uhi.
Ei Lamka/Manipur ah leng i zui nasa
mahmah uhi. Kua hiam a tanu pasal nei dek om leh thilpiak kichi it leh deihsak
i hihman in piaktuak mah ahi. Himahleh, neih val a, pasal lam in hiai teng na
hon ken ding chi a thupia bang om chih zak ahih banah, nei ka hi uh chi a ki
show off na a kipia tam mahmah a theih ahi. Neih lah sasa a pia in, anei
zoute’n car, activa, refrigerator, dallop, lupna, etc i gift uhi. Hiai bang
thilchiin Lai Siangthou hon sinsak dan ahikei hi. Gift chi a piak theih i chih ziaka piak teitei ding chi a
kiphutluihna Lai Siangthou in a hon sinsak kei hi. Tua banga a kheng val a
piakna tuh extrabiblical ahi. Pathian phuhkhiak kiteenna sanga vanken leh a
lopnate kithupi bawl zawta i batna chiang om hi. Vankente leh a lopnate Pathian
sanga thupi bawlna in Khristian kitenna a bawltu tup-le-ngim, a bawlpa Pathian
leh a siangthouna a botlohsak hi. Kitenna intention Pathian thupina leh pahtawina piak ding chih thupi a ngaihlouhna
tuh kitenna diktak ahikei hi. Theih dia hoih khat tuh- saptuam a biakinn
apoimoh pen ahikei, himahleh Pathian ahi
zaw apoimoh pen. Huaiziakin, Lamka a Khristiante a dingin challenges tam mahmah
a, “syncretism” i chih ginglou mite toh ginna leh tawndan (ethical issues- mou vanken,
sumpung hawm, corruption, etc) mixed
tam luata a Lai Siangthou sinsakna a kiknawnna reformation kitenna toh kisai ah
leng poimoh petmahta hiin a muhtheih hi.
Dawngtu: Kapsuanmung

0 Comments