Mihingte Hinsan
(What
is the purpose of life?)
“… na
hih peuhmah uah leng, Pathian thupina ding ngen in hih un” I Cor. 10:31
Thupatna
Bang
a hia ka hinkhua tup-le-ngim? Hiai leitung ah bang a hia ka hinsan? “What is
the purpose of my life” chih toh kisai atheichian tampi i om ding ua, theichian
nailou leng om dingin ka gingta hi. Abikin, gingtute hinkhua a tup-le-ngim kichiantak
nei a Pathian in hon bawl ahi chih i kikum ding uhi.
1. Pathian’ pahtawi leh Amah a nuamsa
ding.
Thilsiamte
laka mihingte tuh a tuambik (unique/special),
Pathian’ lim-le-mel batpih abawl, chipha a leitung luahdim dinga vualzawl a
omte i hi uhi (Gen 1:26-28). Special
taka bawl in tup-le-ngim kichiantak neilou dingin na gingta hia? Neilou a omlou
hial ding ahi. A chihleh, i hinsan bang hi ding? Paul in I Cor 10:31 agen, “na nek uh hiam na dawn uh hiam, na hih peuhmah
uah leng, Pathian’ thupina ding ngen in hih un” a chih thil bangkim ah Pathian’
thupina ding kia a hin/hih ding huai tuh i hinsan, i tup-le-ngim (purpose of life) ahi.
Westminster Shorter Catechism Q&A,
dotna khatna dawnna in, “Mihingte’ hinsan tuh Pathian’ pahtawi leh tangtawna Amah
a nuamsa ding” chiin tomkim leh chiangtakin agen ahi. John Calvin laigelh
minthang mahmah systematic theology, Institutes
of the Christian Religion i sim leh abul apan atawptan dongin Pathian’
thupina piak ding chih a central message ahi gige hi. Thilsiamte’n
Pathian’ thupina a ensak ua, huihkhua (universe)
a thisiamte’n Pathian’ thupina genlou khat leng a omkei hi ana chi hi. Calvin
mahmah gelh Catechism for the Church of
Geneva (1.1-2) ah leng mihingte hinsan tuh Pathian’ thupina piak leh
pahtawi ahi, Aman hon bawla, hinna hon piatu ahihziakin ana chi nawn hi. Calvin
thugin sinsakte tuh Pathian’ thupina
a kibulphuh vek ahi (all Calvin
theologies are rooted in the primary of the glory of God).
Huaiziakin,
Lai Siangthou a i muh bang un i hinsan uh tuh Pathian a thupina bangbanga pahtawi a, i tung ua a hoihnate
(providence) tungtawn a vualzawlna i tante; pilna, siamnate, damtheihna,
neih-le-lam, sum-le-paite, thilsiamte tunga vaihawmtu hihna, a piatu Pathian phokkawm
a tangtawna Amah a nuamsa ding chih
ahi.
2. Pathian’ kumpigam zon ding
I
hinkhua a i zon masak ding uh tuh Pathian’ kumpigam leh a diktatna ahi (Matt
6:33). Hiai tuh Jesu Khrist in i hih ngeingei ding ua hon sinsak ahi.
Huaiziakin, i thum chiang un, “na lalgam
Van ah kihih bangin, lei ah leng kihih hen” i chi uhi (Matt 6:10). A
chihleh Pathian’ kumpigam bang ahia le? Pathian’ kumpigam tuh i lungtanga Kha Siangthou nasep tungtawn a
kimakaihsak a, diktatna, lungmuangna leh Pathian a kipahna ahi. Hiai tuh
leitung a i damlai mahmah a neihthei ahi. Pathian’ kumpigam nang leh kei
hinkhua ah leng a omthei hi. A omna dingin i zon angai hi. Galatiate 5:22-23 a
khagah; itna, kipahna, lemna, thuaktheihna, migitna, hoihna, muanhuaina,
nunnemna leh kidektheihna banah diktatnate khong i gahkhiak leh ei a Pathian’
kumpigam hong tung ding hi. Gendan dangin, Vangam chiamlok kihimai ding ahi.
Pathian’ kumpigam zon leng i hinsan uh ahi.
3.
Pathian’
theihna a khang ding
“Toupa
kihtak pilna bul ahi: mi siangthou theihna theihsiamna ahi” (Pau 9:10).
Pilna leh theihsiamna tuh mihingte zon pipen ahi. Bang
ziaka pilna leh theihsiamna poimoh a? A ziak ahihleh pilna in i lampi tangsak
a, theihsiamna in Pathian’ theihna hon pia a, hiaite in khelhna leh gitlouhnate
apan hon humbit ahi (Job 28:28; Pau 4:5-19; I John 5:20).
“Huchih ahih jiakin, kuapeuh Khrist a, a om leh, thilsiam thak
ahong hi a; thil luite a mangta a; ngai un, a hongthakta uhi” (2 Cor 5:17). Khrist a thil siamthak i hita ua, huaiziakin
kibawlthakna lunggulh a, gah hoih suanga, Amah theihchet ding ahi (Col 1:10).
Pathian’ theihchetna tuh Amah phatna leh
biakna (worship) ahih banah Amah it
semna hon tun hi. Kua’n ahia theichian louhpi bia a, it thei ding? Pathian’
theihna a khang ding tuh leitunga i hinsante lak ua khat ahi nawn hi.
4.
Pathian nasepte puangzak ding
Gingtute, Jesu Khrist a hihna
thak (new identity) neite i hi ua, huaiziakin, a nasep thupi i tante puangzak
ding i mohpuak uh ahi (I Pet 1:18-18; 2:9). Pathian in lamdangtaka hon bawlte i
hihman un gift or talent tuamtuam; hihtheihna (ability) hon piakte in nna hoih sem dingin ahon sam a, hiaite
tungtawna Pathian nasepte puangzak dingin hon deih hi. “Thil hoih hih dingin Krist Jesu ah siam a om in, amah khut suak i hi
ngal ua; huai thil hoih hih tuh i khosak dan dingin Pathian in a bawlkhol ahi”
(Eph 2:10) ana chi ahi.
5.
Pathian itna gen zak ding
“Huan aman, Toupa, na Pathian tuh na lungtang tengtengin, na kha
tengtengin, na hatna tengtengin, na lungsim tengtengin na it ding ahi; nang mah
na ki-it bangin na vengte leng na it ding ahi” (Luke 10:27).
Pathian i lungtang tengtenga
it ding chih Lai Siangthou in chiangtakin honna sinsak hi. Mihingte mahni
ki-it, mahni kideihkhopte, mahni thu kia deihte, mahni lunggulhte kia deihte,
mahni poimoh kia ngaihtuahte himah lehang Pathian in a itna ziakin Khrist ah hon khek a(transformed) in hon hondam hi. Hiai bang hotdamna ziakin Kha Siangthou panpihna toh Pathian i it thei ua,
midangte leng i it theita uhi. Huaiziakin, Pathian itna i tan midangte
kianga huai itna lakkhia or pesawn dingin ahon deih hi.
Lai Siangthou in ginna,
kinepna leh itna a khosak ding ahi chiin I Cor 13:13 ah honna sinsak hi.
Huaiziakin, Pathian in Jesu Khrist a hon itna tuh i mihinpihte kianga genzak
(share) ding ahi. Lungkhamte lungkhampih, dahte dahpih, kipakte kipahpih,
haksate panpih, a thunun poimohte thununna (through
church) pia a, i puakgikte uh kidawntuah dingin honna sinsak hi (Gal 6:2;
Matt 28:18-20). Hiaite mihinpihte kianga itna nasep i genkhiakna ahi.
“… Pathian lah itna ahi ngala” (I
John 4:8). Pathian itna (agape) tuh a
tawntunga daih a ziak bei itna (unconditional
love) ahi. Huaiziakin, Pathian hon itna
bangbanga Amah it thuk ding leh huai itna banga i mihinpihte it dingin hon
deih ahi. Pathian itna aziak bei in hon it chihman a khelhnate taisan lou a,
khelhna akibual den (eg. tokohukte) a nuamtal ding chihna ahikei hi. Pathian
itna granted a la a theihkhelh louh ding ahi. Pathian itna Pathian ahi a, himahleh Pathian tuh migilou leh
thumangloute laka thikthusia leh hehhat Pathian (Rom 1:18; John 3:36; Eph
5:6; 2 Kum 6:29; Nas 5:1-11) ahi chih mangngilh louh ding uh ahi.
6.
Khrist bat ding (imitate)
“Jesu, i ginna siampa leh hihkippa, a maa kipahna om jiaka
zahlaknate ngaineu a kros a thuakpa, Pathian mang tutphah taklam a vatu, Amah
lam en in” (Heb 12:2).
Pathian bat/hih utna kipatna
tuh khelhna hong kipatna ahi (Gen 3:5). Hiai bang lunggulhna tuh Khrist bang (imitate) dinga sapna in akhek hi (Matt
5:48). Huan, hinkhua a i goal sanna penpen (culmination)
tuh Jesu Khrist bat ding chih ahi. Huaiziakin, Pathian thupina vaksak leh
tangkhiasak (reflect) dinga Amah
lim-le-mel batpih abawl i hi ua, Kha Siangthou nasep tungtawn a Khrist bang (likeness) dinga hotdam leh kheklam danga
omte i hi uhi.
“Huchiin, eite jaw i vek un mai khuh lou in limlang banga Toupa
thupina tangsawnsak jel in, amah kibatpih ngeingei a om dingin hihlamdan in i
om jel; hiai tuh Toupa akipan i muh ahi; Amah tuh Kha ahi” (I Cor 3:18) chi in Paul in Corinth saptuamte kiangah ana gen hi.
Thukhitna
Leitung i khualzinna ah Pathian
kia pahtawi a, Amah a tangtawn a nuamsa ding chih i hinsan or tup-le-ngim pipen
ahi. Thil bangkim a Pathian pahtawi ding. Hiai Pathian pahtawina tuh Amah lau a, a thumanna a hihbuchin ahi a,
Amah a nopsakna tuh tu hun leh
tangtawn tan dawng a i hinkhua a tup-le-ngim Amah pahtawina experience na tungtawn a hihbukim ahi. Huai dingin Pathian’
kumpigam zon a, Amah theihchet ding, a nasepte leh a itna
puangzaka, Khrist bang a khan ding ahi.
Kapsuanmung

0 Comments