Continued
Thukhun thak ah I muh bangin Van thak leh Khovel thak ah
diktatna kia a om ding chih I mu ahi. Hiai diktatna pen tuh Pathian a kia ahi
a, huai tuh tangtawn daih ahi. Huai a omte a dingin a hiai ahi a poimoh, hiai
ahi I neih ngai. I tupna ziakin I nei theikei dinga, ei ah Pathian hon piak
thoh a ngai ahi, hehpihna ziakin ei ah piak a ngai ahi. I sepsuah theih kei
leh, Hehpihna thil thawn piak chihna ahi. Hiai ahi tanchin hoih thupina. Hiai
ziak ahi Paul a dinga a tha thoh huai a aman ana theichian mahmah ahi bung 1
tang 15 leh 16 na ah, “tanchin hoih gen ka ut mahmah hi. Tanchin hoih tuh ka zahpih keia
kuapeuh a gingta phota dingin Pathian thilhih theihna a hi ngala; atungin Juda
mi adin a hi a, huan, Grik mi adingin leng a hong hi nawn hi, huai ah Pathian
diktatna hih latin a om.” Tanchin hoih in tuh Pathian’ Diktatna eite
tung ah a hon tun ahi.
Hiai tanchinhoih Juda te a dingin a lung phawng huai mahmah ding hi. a ziaktuh Paunakte 17:15 na ah, “Kuapeuh gilou siamtangsak Pathian a dingin
kihhuai ahi.” ana chi a, huaibanah, Exodus 23:7, “Giloute siam ka tangsak kei ding.” Pathian in ana chi ahi. Himahleh, Pathian in
giloute siam a tangsak a, a diktatna tuh dan tellou in a hihlang ahi. Pathian
lak a mihing a dik a omtheih nang tuh ei a ki nga ahi kei a, Pathian ah ki nga
ahi. I sep khiat te a ki nga ahi kei a, Pathian hon thawn piak ah ki nga ahi.
Hiai ahi tanchinhoih thupi na leh a vang letna. Thil khempeuh Pathian a ki nga
ahi. Thil khempeuh Pathian a ki nga ahi.
Pathian diktatna I et lai in a changte ka hon khen nen ut ahi. A
ziaktuh hiai pen ei gingtute tanchinhoih hong kipat na, tanchinhoih lungtang
ahi ziak in ka hon khennen ding ahi. A hauhsakna I theih a poimoh kasa ahi.
Khatna
ah, Pathian diktatna tuh legalism polam ahi (apart from legalism).
Legalism
I chih chiangin khauhtak a dan zuih na chi le hang let khial dingin ka gingta
kei hi. Hiai ahi tang 21 hong ki patna, “Dan tellou a hihlat (apart from
the Law)” – dan tellou a hih lat. A emphatic (CHIANGTAK LEH KHAUHTAK A
A HIHNA GENNA/A MEANING HILH CHETNA) dinmun a hiai om ahi chih I theih ding in
ka deih nawn ahi. Greek thumal lep dan
ah a thu hong om masa penpen tuh emphatic ahi. Ei pau a hon let khiat chiangun,
Pathian dikna dan
tellou a hihlat in a omta hi. Chi in a hon let ua hiven, a greek thumal lep
dan bangtak ua let di hi le hang, “Himahleh
tun Dan tellou in Pathian’ diktatna hih lat in a omta hi.” Chih ding
hi zaw ahi. A main subject pen “Pathian
diktatna” ahi a huanah thumal ki gen masa “Dan tellou” pen tuh a emphatic position ahi. Dan tellou chih pen
emphatic position ah a hon zat na khelkhel bang hi hiam I chih leh sahkhoh
diklou (False religion) te hih na (Characteristics) ahih ziakin huai dinmun ah
a hong om ahi. Judaism hita ve sahkho dangdang te, Dan in Pathian mai a dik a
hon bawl chi te tengteng a uap ahi. Hiai diktatna tuh danzui toh ki zopna a nei
kha kei chih na ahi.
Bung 3 tang 20 en ki le hang, “Dan ziakin khelhna theihkimna a
hong om ahi” ana chi ahi diktatna a chi kha kei. Huai banah bung 5 tang
20, “Khelhna latsak sem na dingin Dan a
hongom behlapa”- hong om behlap. Dan in hon panpih lou, khelhna lungsim
tawng a chiantak a hon thei sak; hamsia hon tun ahi. Dan in panpihna bang hon
pekei ahi.
Huaiziakin, Diktatna tuh dan tellou, khauh tak a dan zuihna toh
kituak lou ahi. Bung 4 tang 15 na ah, “Danin
hehna a tun.” Dan in puak khiat Pathian’ hehna leh thangpaih na ahi. Bung 2:5
na ah hichin a gen a, “Mihingte a hin
sung teng un thangpaihna ni a ding in a thangpaih na na khol khom uh” a chi
ahi. A hin sungteng uh hoih lam sangin siat lam manoh in a pai deuhdeuh ua,
Pathian in a khelhna chiteng uh ana record vek ahi.
Huaiziakin, kuapeuh Pathian toh dik a I om theih na dingin,
mihing te thil hihtheihna in a uap khak lou, mihingte a pan a zalen ahih ngai
ahi. Huai diktatna tuh Pathian’ diktatna ahi. Huai diktatna ah tawldamna a om
a, huai diktatna ah tuh hinna a om ahi. Huai diktatna ah tuh I sih uh a ngai a,
huai diktatna toh vaihawmna Mang tutphah I maituah uh a ngai ahi. Huai diktatna
toh a diktat Pathian kiangah tangtawn in I din uh angai ahi. Ei mihing apan
suak diktatna I chih apan I ki hei mang angai a, hiai leitung ah sahkho mi te
thil bawl dik lou penpen tuh mah ni a diktatna i sepsuah ngai, huai diktatna ei
ah om ahi chih ahi. Pathian mai a dik I hih theihna ding a diktatna I poimoh
pen tuh Dan tellou diktatna, huai tuh muh zoh leh sepsuak theih diktatna ahi
kei hi.
Nihna
ah, Kilakna apan a hong ki built khia, hong ki bawl khia ahi.
Banghiam zak ngeihlouh leh theih ngeilouh ahi kei ahi. Tang 21, “Dan
leh zawl nei te na theihsak” Dan leh Zawlneite chih thumal a hon zat na
ziak a om a huaituh banghiam I chih leh Thukhunlui chih a genna ahi. Thukhun lui in tuh Hotdamna dan
zuihna ah a om chih a hon chiam thahah kei a, Thukhun lui in a gen ut (Message)
leng ahi kei ahi.
Bung 4 chang 3 na en zual ni, “Abraham ginna tuh dikna in a seh
sak ahi..” – tang 2 na- “Abrahamin thilhih jiaka siam a tan ngalleh,
suan ding a nei ahi, Pathian maah jaw hi hetlou” tang 3 na ah “Laisiangthouin
bang a gena?” Bang a a gen? Genesis 15:6 a ki gen a hon gen kik ahi
huai bang a I chih leh “Abrahamin Pathian a gingtaa, huai ginna tuh
diknaa seh ahi.” Amah diktatna ginna tungtawn a Pathian in a piak ahi.
Tang 6 na sim suk ni “Mi, a thil hih ngaihtuah loua, Pathianin
diktata a seh, vual a jawl sak thu Davidin leng, A tatleknate uh ngaihdama om
leh, a khelhna te uh khuha omte, a hampha uhi, Toupan khelhna neia a seh louhte
a hampha uhi.”
Huaiziakin, Thukhunlui (Dan leh Zawlnei) in a theih pih dan tuh
Diktatna nasep ah ahi kei a, ginna tungtawn ahi zaw ahi. Pathian diktatna tuh
dan khauhtak a I zuihna polam tham ahi a, kilakna tungtawn a lam touh leh ginna
a ngah ahi. Ginna ah ngah ahi. Tang 22, “Pathian diktatna” a hon chi nawn a
tang 21 a a gensa hon gen kik nawn a, “Jesu Kris gintak jiaka, a gingtate
tengteng adia Pathian diktatna ahi. Lamdanna (Distinction) himhim a omkei”. Chi
nawn leuleu ni, hiai diktatna tuh mihing diktatna ahi keia, himahleh huai
diktatna tuh Pathian a pen ahi zaw hi. Nasep ziakin a neih theih kei ding, huai
banah, mihing photphot huai bang diktatna neihtheihna nei leng a om kei ahi.
Nasep tungtawn in a hong paithei kei a, Pathian’ diktatna ahih leh, thil I hih
te a hon tawn thei kei ahi chih a hon namkip nawn ahi. Ginna tungtawn a hong
pai ahi hi.
Bung 4 tang 5, “Ahihhangin, na sem loua, Pathian limsaklou
siamtangsakpa gingta zo mi ginna tuh, amah diktatnaa seh ahi.” Bung 5,
tang 1, “Ginna ziak a siamtansak” a chi a, Ephesate 2:8-9, “Hehpihna
ziaka ginna tungtawn a hotdam na hi ngal ua,” Ginna tuh amah diktatna I neih theih na ding
a a vanzat ahi.
Abraham I gen lailai un ah bung 4 tang 20 na ah hi chiin a chi
a, “Himahleh,
ginna tasamin Pathian thuchiam a ging lel keia, Pathian a phatawi a.” Hiai
I ginna a hon hilh chetsak ahi. Bang a Ginna? I ginlel na ahi keia, himahleh
ginna khauh tak neihna, huai in Pathian thupina a pia ahi. Huai bang chi hih di
la? Pathian thuchiam a ginna neih ahi.
Pathian thuchiam tuh I laisiangthou a hih lat ahi a, tanchinhoih
(Gospel) ah hih lat ahi. Tanchin hoih na gintak chiangin Pathian thuchiam na
gingta chihna ahi. Bangchiin Pathian diktatna na tang thei a? Tanchinhoih ah a
thuchiam te I gingtak a Jesu Kris ah i muanna I ngak leh amah diktatna ei a hon
pe ding ahi. Hiai tuh Abraham a din a dik a, David a dingin leng a dik a, Mi
khempeuh a gingta te a dingin a dik vek ahi. Huaiziak ahi Hotdamna Pathian
thawnpiak a chih, nasep ah hilou. Hiai ziak ahi Romete bung 10 in Ginna ei hon hondam
pen Jesu Kris tanchin hoih zakna tungtawn a hong tung achih. Huai banah, na kam a Jesu Toupa ahi chih na gup a misi
lak akipan Pathian in kaithou ahi chih na gintak uh leh Hotdam in na om ding
uh. Hiai pen ahi maw Prostestants ten I chih gige uh, “Hotdamna tuh
hehpihna kia, ginna tungtawn kia, Christ tungtawn kia.” Sola Gratia, Sola fide, Sola Christus,- Hiai te ahi Reformation ah
Solas te. Sola Scriptura
Laisiangthou kia tanchinhoih thudik muhna chih genna ahi.
A
thumna, Tang 23 na ah Pathian mai a thil hoih hih theihna nei loute ihih
dan a hon gen kik ahi. “mi tengtengin thil a hihkhelh ua, Pathian
thupina a tanzoh louh nungun.” Gen dan dang tampi khovel ah a oma,
Arminian sinsakna pe te bang ei sung mahmah ale a tam mahmah a, himahleh amau
sinsakna te hi I laisiangthou toh ki kalh bilbel ahi chih a chiang mahmah hi.
Khial bel I hi a himahleh Pathian mai a ei hihtheihna om Pathian I zong thei uh
ahi chih tangkou pih te ahi uhi. Himahleh I Laisiangthou in bung 3 tang 10 Kuamah
mi diktat a omkei, Kuamah Pathian zong himhim a om kei a hon chi ahi. I
khalam hiai dinmun ahi. Pathian zong lou ten, khelhna a puk khin a khelhna a
siten bangchiin khalam hoihna, dikna I zong thei mahmah ding ua? zong thei lou
Pathian mai a om theilou I hi chih a hon genna in hiai tang 23 a hon gelh ahi.
ei a suak khe thei mahmah lou tuh hon petu khat a omkei leh I nei thei kei
himhim ding uh ahi.
Tang 24 na ah hichia hon chi nawn eive… “Kris a om tatna ziakin, a hehpihnaa a thawn a siamtangsak in a
om uh” “tatna/Being
justified” pen a thumal I et chiangin “diktat
ahi chih puang khia, declare righteous”. A
thumal a zatna ki bang ahi a mun khenkhat a justified a zang ding a, mun
khenkhat a righteous chih a zang ding ahi. Hiai ahi tanchin hoih I chih chih,
the heart of the gospel I chih hiai ahi. A thawn a Pathian hehpihna ziak in
Jesu Kris tungtawn a hon piak ahi. Hehpihna I chih banga? I phulouh
deihsakna, I sepsuah theih lou uh Pathian’ hoihna I muh uh ahi. Hiai ahi thil
thawn piak i laisiangthou in a chihchih. Ei a pan suak leh hotdamna a ei
contribution om kha te gift ki chi ngeingei lou ahi. Ei a dia thil thawn piak,
ei senna, ei sepna, ei hih theihna himhim a om kei ahi. Himahleh, a hon petu pa
a dingin a cheap thahah kei ahi. I Theihsiam na dingin tehkhinna ah, ka tablet
mi khat pe leng a thawn ei diam? Amah a dia a thawn hi ding, kei a dia bel
thawn lou hial ahi. Jesu Kris Pathian thangpaihna en I mai tuah ding tang teng
a tuak a, aman (Price) hon piak sak ahi.
Huai bang chiin a hih thei a? I chih leh tang 25 na ah “amah
tuh a sisan jiaka thuphatawina hiin, ginnaa muh dingin Pathian in a luikheta” Hiai
bang chih na a? “Thuphatawi” in a
gen ut banga? Sappau a propitiation a ki chi a, mi khat I propitiate I chih
chiangin amah I lungkim sak chih na ahi. Pathian kiang ah thuphatawi/propitiate
I chih chiang in, a justice (thu khenna dik) pen I lungkim sak chih na ahi.
Thumal etlawm leh thukipahhuai petmah ahi. Khelhna ziaka Pathian thangpaihna
pen I Toupa Jesu Kris in Cross ah Pathian a lungkimsakta a khelhna a mite a
dingin a lamangta chih na himawk eive. 2 Korinth 5:21, “Khelhna in a bawl hi/He became
sin for us” Hiai om kei leh Pathian thangpaihna I ki hei khe thei ding,
tai mang thei ding kuamah ki omlou ahi. Hiai ahi tanchin hoih, hiai ahi tanchin
hoih thupina.
Huaiziakin, Mihingte Pathian toh dik a I om theih na dingin, ei
a suak hilou Pathian a mahmah diktatna I tan a ngai hi. Huai bangchi tan ding,
dan zui na ah maw? Hilou hial I Toupa Jesu Kris tungtawn a Pathian in a hon
piak liuliau ahi zaw hi.
Munga Guite, Young Reformed
0 Comments