PATHIAN THILPIAK DIKTATNA- Part2

 Continued


Thukhun thak ah I muh bangin Van thak leh Khovel thak ah diktatna kia a om ding chih I mu ahi. Hiai diktatna pen tuh Pathian a kia ahi a, huai tuh tangtawn daih ahi. Huai a omte a dingin a hiai ahi a poimoh, hiai ahi I neih ngai. I tupna ziakin I nei theikei dinga, ei ah Pathian hon piak thoh a ngai ahi, hehpihna ziakin ei ah piak a ngai ahi. I sepsuah theih kei leh, Hehpihna thil thawn piak chihna ahi. Hiai ahi tanchin hoih thupina. Hiai ziak ahi Paul a dinga a tha thoh huai a aman ana theichian mahmah ahi bung 1 tang 15 leh 16 na ah, “tanchin hoih gen ka ut mahmah hi. Tanchin hoih tuh ka zahpih keia kuapeuh a gingta phota dingin Pathian thilhih theihna a hi ngala; atungin Juda mi adin a hi a, huan, Grik mi adingin leng a hong hi nawn hi, huai ah Pathian diktatna hih latin a om.”  Tanchin hoih in tuh Pathian’ Diktatna eite tung ah a hon tun ahi.

Hiai tanchinhoih Juda te a dingin a lung phawng huai mahmah ding hi. a ziaktuh Paunakte 17:15 na ah, “Kuapeuh gilou siamtangsak Pathian a dingin kihhuai ahi.”  ana chi a, huaibanah, Exodus 23:7, “Giloute siam ka tangsak kei ding.”  Pathian in ana chi ahi. Himahleh, Pathian in giloute siam a tangsak a, a diktatna tuh dan tellou in a hihlang ahi. Pathian lak a mihing a dik a omtheih nang tuh ei a ki nga ahi kei a, Pathian ah ki nga ahi. I sep khiat te a ki nga ahi kei a, Pathian hon thawn piak ah ki nga ahi. Hiai ahi tanchinhoih thupi na leh a vang letna. Thil khempeuh Pathian a ki nga ahi. Thil khempeuh Pathian a ki nga ahi.

Pathian diktatna I et lai in a changte ka hon khen nen ut ahi. A ziaktuh hiai pen ei gingtute tanchinhoih hong kipat na, tanchinhoih lungtang ahi ziak in ka hon khennen ding ahi. A hauhsakna I theih a poimoh kasa ahi.

Khatna ah, Pathian diktatna tuh legalism polam ahi (apart from legalism). Legalism I chih chiangin khauhtak a dan zuih na chi le hang let khial dingin ka gingta kei hi. Hiai ahi tang 21 hong ki patna, “Dan tellou a hihlat (apart from the Law)” – dan tellou a hih lat. A emphatic (CHIANGTAK LEH KHAUHTAK A A HIHNA GENNA/A MEANING HILH CHETNA) dinmun a hiai om ahi chih I theih ding in ka deih nawn ahi.  Greek thumal lep dan ah a thu hong om masa penpen tuh emphatic ahi. Ei pau a hon let khiat chiangun, Pathian dikna dan tellou a hihlat in a omta hi. Chi in a hon let ua hiven, a greek thumal lep dan bangtak ua let di hi le hang, “Himahleh tun Dan tellou in Pathian’ diktatna hih lat in a omta hi.” Chih ding hi zaw ahi. A main subject pen “Pathian diktatna” ahi a huanah thumal ki gen masa “Dan tellou” pen tuh a emphatic position ahi. Dan tellou chih pen emphatic position ah a hon zat na khelkhel bang hi hiam I chih leh sahkhoh diklou (False religion) te hih na (Characteristics) ahih ziakin huai dinmun ah a hong om ahi. Judaism hita ve sahkho dangdang te, Dan in Pathian mai a dik a hon bawl chi te tengteng a uap ahi. Hiai diktatna tuh danzui toh ki zopna a nei kha kei chih na ahi.

Bung 3 tang 20 en ki le hang, “Dan ziakin khelhna theihkimna a hong om ahi” ana chi ahi diktatna a chi kha kei. Huai banah bung 5 tang 20, “Khelhna latsak sem na dingin Dan a hongom behlapa”- hong om behlap. Dan in hon panpih lou, khelhna lungsim tawng a chiantak a hon thei sak; hamsia hon tun ahi. Dan in panpihna bang hon pekei ahi.

Huaiziakin, Diktatna tuh dan tellou, khauh tak a dan zuihna toh kituak lou ahi. Bung 4 tang 15 na ah, “Danin hehna a tun.” Dan in puak khiat Pathian’ hehna leh thangpaih na ahi. Bung 2:5 na ah hichin a gen a, “Mihingte a hin sung teng un thangpaihna ni a ding in a thangpaih na na khol khom uh” a chi ahi. A hin sungteng uh hoih lam sangin siat lam manoh in a pai deuhdeuh ua, Pathian in a khelhna chiteng uh ana record vek ahi.

Huaiziakin, kuapeuh Pathian toh dik a I om theih na dingin, mihing te thil hihtheihna in a uap khak lou, mihingte a pan a zalen ahih ngai ahi. Huai diktatna tuh Pathian’ diktatna ahi. Huai diktatna ah tawldamna a om a, huai diktatna ah tuh hinna a om ahi. Huai diktatna ah tuh I sih uh a ngai a, huai diktatna toh vaihawmna Mang tutphah I maituah uh a ngai ahi. Huai diktatna toh a diktat Pathian kiangah tangtawn in I din uh angai ahi. Ei mihing apan suak diktatna I chih apan I ki hei mang angai a, hiai leitung ah sahkho mi te thil bawl dik lou penpen tuh mah ni a diktatna i sepsuah ngai, huai diktatna ei ah om ahi chih ahi. Pathian mai a dik I hih theihna ding a diktatna I poimoh pen tuh Dan tellou diktatna, huai tuh muh zoh leh sepsuak theih diktatna ahi kei hi.

Nihna ah, Kilakna apan a hong ki built khia, hong ki bawl khia ahi. Banghiam zak ngeihlouh leh theih ngeilouh ahi kei ahi. Tang 21, “Dan leh zawl nei te na theihsak” Dan leh Zawlneite chih thumal a hon zat na ziak a om a huaituh banghiam I chih leh Thukhunlui chih  a genna ahi. Thukhun lui in tuh Hotdamna dan zuihna ah a om chih a hon chiam thahah kei a, Thukhun lui in a gen ut (Message) leng ahi kei ahi.

Bung 4 chang 3 na en zual ni, “Abraham ginna tuh dikna in a seh sak ahi..” – tang 2 na- “Abrahamin thilhih jiaka siam a tan ngalleh, suan ding a nei ahi, Pathian maah jaw hi hetlou” tang 3 na ah “Laisiangthouin bang a gena?” Bang a a gen? Genesis 15:6 a ki gen a hon gen kik ahi huai bang a I chih leh “Abrahamin Pathian a gingtaa, huai ginna tuh diknaa seh ahi.” Amah diktatna ginna tungtawn a Pathian in a piak ahi.

Tang 6 na sim suk ni “Mi, a thil hih ngaihtuah loua, Pathianin diktata a seh, vual a jawl sak thu Davidin leng, A tatleknate uh ngaihdama om leh, a khelhna te uh khuha omte, a hampha uhi, Toupan khelhna neia a seh louhte a hampha uhi.”

Huaiziakin, Thukhunlui (Dan leh Zawlnei) in a theih pih dan tuh Diktatna nasep ah ahi kei a, ginna tungtawn ahi zaw ahi. Pathian diktatna tuh dan khauhtak a I zuihna polam tham ahi a, kilakna tungtawn a lam touh leh ginna a ngah ahi. Ginna ah ngah ahi. Tang 22, “Pathian diktatna” a hon chi nawn a tang 21 a a gensa hon gen kik nawn a, “Jesu Kris gintak jiaka, a gingtate tengteng adia Pathian diktatna ahi. Lamdanna (Distinction) himhim a omkei”. Chi nawn leuleu ni, hiai diktatna tuh mihing diktatna ahi keia, himahleh huai diktatna tuh Pathian a pen ahi zaw hi. Nasep ziakin a neih theih kei ding, huai banah, mihing photphot huai bang diktatna neihtheihna nei leng a om kei ahi. Nasep tungtawn in a hong paithei kei a, Pathian’ diktatna ahih leh, thil I hih te a hon tawn thei kei ahi chih a hon namkip nawn ahi. Ginna tungtawn a hong pai ahi hi.

Bung 4 tang 5, “Ahihhangin, na sem loua, Pathian limsaklou siamtangsakpa gingta zo mi ginna tuh, amah diktatnaa seh ahi.” Bung 5, tang 1, “Ginna ziak a siamtansak” a chi a, Ephesate 2:8-9, “Hehpihna ziaka ginna tungtawn a hotdam na hi ngal ua,”  Ginna tuh amah diktatna I neih theih na ding a a vanzat ahi.

Abraham I gen lailai un ah bung 4 tang 20 na ah hi chiin a chi a, “Himahleh, ginna tasamin Pathian thuchiam a ging lel keia, Pathian a phatawi a.” Hiai I ginna a hon hilh chetsak ahi. Bang a Ginna? I ginlel na ahi keia, himahleh ginna khauh tak neihna, huai in Pathian thupina a pia ahi. Huai bang chi hih di la? Pathian thuchiam a ginna neih ahi.

Pathian thuchiam tuh I laisiangthou a hih lat ahi a, tanchinhoih (Gospel) ah hih lat ahi. Tanchin hoih na gintak chiangin Pathian thuchiam na gingta chihna ahi. Bangchiin Pathian diktatna na tang thei a? Tanchinhoih ah a thuchiam te I gingtak a Jesu Kris ah i muanna I ngak leh amah diktatna ei a hon pe ding ahi. Hiai tuh Abraham a din a dik a, David a dingin leng a dik a, Mi khempeuh a gingta te a dingin a dik vek ahi. Huaiziak ahi Hotdamna Pathian thawnpiak a chih, nasep ah hilou. Hiai ziak ahi Romete bung 10 in Ginna ei hon hondam pen Jesu Kris tanchin hoih zakna tungtawn a hong tung achih. Huai banah, na kam a Jesu Toupa ahi chih na gup a misi lak akipan Pathian in kaithou ahi chih na gintak uh leh Hotdam in na om ding uh. Hiai pen ahi maw Prostestants ten I chih gige uh, “Hotdamna tuh hehpihna kia, ginna tungtawn kia, Christ tungtawn kia.” Sola Gratia, Sola fide, Sola Christus,- Hiai te ahi Reformation ah Solas te. Sola Scriptura Laisiangthou kia tanchinhoih thudik muhna chih genna ahi.

A thumna, Tang 23 na ah Pathian mai a thil hoih hih theihna nei loute ihih dan a hon gen kik ahi. “mi tengtengin thil a hihkhelh ua, Pathian thupina a tanzoh louh nungun.” Gen dan dang tampi khovel ah a oma, Arminian sinsakna pe te bang ei sung mahmah ale a tam mahmah a, himahleh amau sinsakna te hi I laisiangthou toh ki kalh bilbel ahi chih a chiang mahmah hi. Khial bel I hi a himahleh Pathian mai a ei hihtheihna om Pathian I zong thei uh ahi chih tangkou pih te ahi uhi. Himahleh I Laisiangthou in bung 3 tang 10 Kuamah mi diktat a omkei, Kuamah Pathian zong himhim a om kei a hon chi ahi. I khalam hiai dinmun ahi. Pathian zong lou ten, khelhna a puk khin a khelhna a siten bangchiin khalam hoihna, dikna I zong thei mahmah ding ua? zong thei lou Pathian mai a om theilou I hi chih a hon genna in hiai tang 23 a hon gelh ahi. ei a suak khe thei mahmah lou tuh hon petu khat a omkei leh I nei thei kei himhim ding uh ahi.

Tang 24 na ah hichia hon chi nawn eive… “Kris a om tatna ziakin, a hehpihnaa a thawn a siamtangsak in a om uh” “tatna/Being justified” pen a thumal I et chiangin “diktat ahi chih puang khia, declare righteous”. A thumal a zatna ki bang ahi a mun khenkhat a justified a zang ding a, mun khenkhat a righteous chih a zang ding ahi. Hiai ahi tanchin hoih I chih chih, the heart of the gospel I chih hiai ahi. A thawn a Pathian hehpihna ziak in Jesu Kris tungtawn a hon piak ahi. Hehpihna I chih banga? I phulouh deihsakna, I sepsuah theih lou uh Pathian’ hoihna I muh uh ahi. Hiai ahi thil thawn piak i laisiangthou in a chihchih. Ei a pan suak leh hotdamna a ei contribution om kha te gift ki chi ngeingei lou ahi. Ei a dia thil thawn piak, ei senna, ei sepna, ei hih theihna himhim a om kei ahi. Himahleh, a hon petu pa a dingin a cheap thahah kei ahi. I Theihsiam na dingin tehkhinna ah, ka tablet mi khat pe leng a thawn ei diam? Amah a dia a thawn hi ding, kei a dia bel thawn lou hial ahi. Jesu Kris Pathian thangpaihna en I mai tuah ding tang teng a tuak a, aman (Price) hon piak sak ahi.

Huai bang chiin a hih thei a? I chih leh tang 25 na ah “amah tuh a sisan jiaka thuphatawina hiin, ginnaa muh dingin Pathian in a luikheta” Hiai bang chih na a? “Thuphatawi” in a gen ut banga? Sappau a propitiation a ki chi a, mi khat I propitiate I chih chiangin amah I lungkim sak chih na ahi. Pathian kiang ah thuphatawi/propitiate I chih chiang in, a justice (thu khenna dik) pen I lungkim sak chih na ahi. Thumal etlawm leh thukipahhuai petmah ahi. Khelhna ziaka Pathian thangpaihna pen I Toupa Jesu Kris in Cross ah Pathian a lungkimsakta a khelhna a mite a dingin a lamangta chih na himawk eive. 2 Korinth 5:21, “Khelhna in a bawl hi/He became sin for us” Hiai om kei leh Pathian thangpaihna I ki hei khe thei ding, tai mang thei ding kuamah ki omlou ahi. Hiai ahi tanchin hoih, hiai ahi tanchin hoih thupina.

Huaiziakin, Mihingte Pathian toh dik a I om theih na dingin, ei a suak hilou Pathian a mahmah diktatna I tan a ngai hi. Huai bangchi tan ding, dan zui na ah maw? Hilou hial I Toupa Jesu Kris tungtawn a Pathian in a hon piak liuliau ahi zaw hi.


Munga Guite, Young Reformed

 

 

Post a Comment

0 Comments